JAPAN’S INDUSTRY. YOUR PERSPECTIVE.
JAPAN MANUFACTURINGINSIGHTTHAILAND EDITION
ผู้สนับสนุน · แนะนำผู้สนับสนุน
SANWA SHOKO — DEPOSITRON A-1
ผู้สนับสนุน

SANWA SHOKO

อ่านเพิ่มเติม ↗
ธุรกิจและตลาด

วิกฤติซ้อน Nidec: e-Axle หดตัว คุณภาพถูกตั้งคำถามกว่า 1,000 รายการ

ด้านหนึ่งคือ ธุรกิจ e-Axle สำหรับรถยนต์ไฟฟ้า ซึ่งเคยถูกมองว่าเป็นเสาหลักการเติบโตในอนาคต กำลังถูกปรับลดบทบาทลงอย่างมาก อีกด้านหนึ่งคือ การพบข้อสงสัยด้านคุณภาพภายในกลุ่มบริษัทมากกว่า 1,000 รายการ ซ้อนทับกับปัญหาบัญชีที่เกิดขึ้นก่อนหน้านี้

วิกฤติซ้อน Nidec: e-Axle หดตัว คุณภาพถูกตั้งคำถามกว่า 1,000 รายการ

Nidec กำลังเผชิญวิกฤติซ้อนครั้งใหญ่

ด้านหนึ่งคือ ธุรกิจ e-Axle สำหรับรถยนต์ไฟฟ้า ซึ่งเคยถูกมองว่าเป็นเสาหลักการเติบโตในอนาคต กำลังถูกปรับลดบทบาทลงอย่างมาก อีกด้านหนึ่งคือ การพบข้อสงสัยด้านคุณภาพภายในกลุ่มบริษัทมากกว่า 1,000 รายการ ซ้อนทับกับปัญหาบัญชีที่เกิดขึ้นก่อนหน้านี้

สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่แค่ปัญหาของบริษัทญี่ปุ่นรายหนึ่ง แต่เป็นกรณีศึกษาสำคัญสำหรับผู้ผลิตในไทยและอาเซียนว่า การไล่ตามการเติบโต ต้นทุนต่ำ ความเร็ว และกำไรพร้อมกัน อาจบีบให้ระบบคุณภาพและธรรมาภิบาลอ่อนแอลงได้อย่างไร

ในช่วงสองสัปดาห์ที่ผ่านมา Nidec เผชิญข่าวลบต่อเนื่อง เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม บริษัทเปิดเผยว่าพบข้อสงสัยเกี่ยวกับการกระทำที่ไม่เหมาะสมด้านคุณภาพภายในกลุ่มบริษัทมากกว่า 1,000 รายการ ต่อมา หลังวันที่ 18 พฤษภาคม มีรายงานว่า Nidec กำลังหารือเพื่อยุติกิจการร่วมค้ากับ Guangzhou Automobile Group ของจีน ในธุรกิจระบบขับเคลื่อน EV e-Axle นอกจากนี้ กิจการร่วมค้าที่เกี่ยวข้องกับ Stellantis ในยุโรปก็อาจกลายเป็นเป้าหมายของการทบทวนธุรกิจในอนาคต

เมื่อมองผิวเผิน นี่อาจดูเหมือนเป็นการจัดการธุรกิจที่ไม่ทำกำไร และการรับมือกับการกระทำที่ไม่เหมาะสมภายในองค์กร แต่เมื่อมองลึกลงไป ปัญหานี้คือบททดสอบสำคัญว่า “โมเดลนากาโมริ” ซึ่งขับเคลื่อนบริษัทด้วยแรงนำของผู้ก่อตั้ง จะสามารถเปลี่ยนผ่านไปสู่บริษัทระดับโลกที่ขับเคลื่อนด้วยระบบ ธรรมาภิบาล และการควบคุมภายในได้หรือไม่


1. e-Axle หดตัว: การปรับแก้เรื่องเล่าการเติบโต

การเปลี่ยนแปลงที่มีนัยสำคัญที่สุดในครั้งนี้ คือการที่ Nidec ต้องทบทวนธุรกิจ e-Axle อย่างจริงจัง

e-Axle คือชิ้นส่วนหลักของรถยนต์ไฟฟ้า ที่รวมมอเตอร์ อินเวอร์เตอร์ และชุดลดรอบเข้าไว้ด้วยกัน ในอดีต Nidec พยายามใช้ความแข็งแกร่งด้านมอเตอร์ความแม่นยำสูงที่สั่งสมมาจากธุรกิจมอเตอร์ HDD เพื่อเข้าสู่ตลาดชิ้นส่วนหลักของรถยนต์ไฟฟ้า และก้าวขึ้นเป็นซัพพลายเออร์ระบบรายสำคัญในซัพพลายเชน EV ระดับโลก

สำหรับ Nidec แล้ว e-Axle ไม่ใช่แค่ธุรกิจใหม่ทั่วไป แต่เป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านจาก “บริษัทมอเตอร์” ไปสู่ “ซัพพลายเออร์ระบบยานยนต์” การที่ธุรกิจนี้ต้องเปลี่ยนไปให้ความสำคัญกับความสามารถในการทำกำไรมากกว่าการขยายขนาด จึงหมายถึงการปรับแก้เรื่องเล่าการเติบโตเดิมของบริษัท

ความเป็นจริงของตลาด EV รุนแรงกว่าที่คาด โดยเฉพาะในจีน ผู้ผลิตรถยนต์เร่งผลิตชิ้นส่วนภายในเองมากขึ้น ขณะที่ซัพพลายเออร์ท้องถิ่นแข่งขันด้านราคาอย่างหนัก แม้ยอดขาย EV ยังเติบโต แต่ e-Axle กำลังค่อย ๆ เปลี่ยนจากผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีสูงที่สร้างความแตกต่างได้ ไปสู่ชิ้นส่วนผลิตจำนวนมากที่ถูกนำมาเปรียบเทียบด้านราคาได้ง่ายขึ้น

ในเอกสารผลประกอบการปีงบประมาณสิ้นสุดมีนาคม 2025 Nidec เคยระบุแล้วว่า จากการชะลอตัวของตลาด BEV และการแข่งขันด้านราคาที่รุนแรง บริษัทได้เปลี่ยนยุทธศาสตร์ธุรกิจมอเตอร์ขับเคลื่อน EV ไปสู่ “การให้ความสำคัญกับกำไรเป็นอันดับแรก” รวมถึงจำกัดการรับคำสั่งซื้อรุ่นที่มีกำไรต่ำ และหันไปเน้นธุรกิจชิ้นส่วนเดี่ยวมากขึ้น

ดังนั้น รายงานข่าวเกี่ยวกับการยุติกิจการร่วมค้าในครั้งนี้ ไม่ใช่การเปลี่ยนทิศทางที่เกิดขึ้นกะทันหัน แต่เป็นการสะท้อนให้เห็นชัดขึ้นว่า Nidec กำลังเปลี่ยนจากยุทธศาสตร์ “ขยายขนาดในชิ้นส่วน EV” ไปสู่ “การให้ความสำคัญกับกำไร”

อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ได้หมายความว่า Nidec ตัดสินใจถอนตัวจากธุรกิจ EV ทั้งหมด สิ่งที่ถูกทบทวนอย่างจริงจังคือธุรกิจ e-Axle แบบรวมระบบ ซึ่งผู้ผลิตรถยนต์มีอำนาจต่อรองสูงและทำกำไรได้ยาก ในอนาคต Nidec อาจหันไปจัดสรรทรัพยากรให้กับมอเตอร์เดี่ยว ชิ้นส่วนควบคุม ระบบจัดการความร้อน มอเตอร์อุตสาหกรรม และโมดูลระบายความร้อนสำหรับศูนย์ข้อมูล AI ซึ่งมีโอกาสรักษากำไรได้ดีกว่า

ในปีงบประมาณสิ้นสุดมีนาคม 2025 กลุ่มผลิตภัณฑ์ยานยนต์ของ Nidec มียอดขายภายนอกเพิ่มขึ้น 14.4% เมื่อเทียบกับปีก่อน อยู่ที่ 664.6 พันล้านเยน และพลิกจากขาดทุนจากการดำเนินงานมาเป็นกำไร 26.3 พันล้านเยน แต่การฟื้นตัวดังกล่าวควรถูกมองว่าเป็นผลจากการปรับโครงสร้างในจีน การลดต้นทุน และการลดค่าใช้จ่ายคงที่ มากกว่าจะเป็นชัยชนะจากการเติบโตโดยตรง


2. เทคโนโลยีแข็งแกร่ง แต่ต้านสงครามราคาไม่ได้

ความผิดพลาดของ Nidec ไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีเป็นหลัก แต่อยู่ที่การเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างตลาด

e-Axle ดูเหมือนเป็นผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีสูง แต่เมื่อการผลิต EV เข้าสู่ระดับแมส ผู้ผลิตรถยนต์ให้ความสำคัญกับการลดต้นทุนมากที่สุด โดยเฉพาะในจีน ผู้ผลิตรถยนต์และซัพพลายเออร์ท้องถิ่นกำลังดึงซัพพลายเชนเข้าสู่ระบบของตนเองหรือเครือข่ายภายในประเทศ ทำให้แรงกดดันด้านราคาต่อซัพพลายเออร์ภายนอกเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

ในตลาดเช่นนี้ การ “ผลิตมอเตอร์สมรรถนะสูงได้” เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ สิ่งสำคัญคือ บริษัทต้องเข้าไปอยู่ลึกในกระบวนการออกแบบสถาปัตยกรรมรถยนต์ ตั้งแต่ซอฟต์แวร์ควบคุม แบตเตอรี่ การจัดการความร้อน ไปจนถึงการรวมระบบทั้งคัน

ในซัพพลายเชน EV ของจีน “เทคโนโลยีแข็งแกร่ง” ไม่ได้หมายความว่าจะมี “อำนาจต่อรองสูง” โดยอัตโนมัติ ผู้ผลิตรถยนต์เป็นฝ่ายกำหนดนิยามของรถยนต์ เป้าหมายต้นทุน และสิทธิ์ในการเลือกซัพพลายเออร์รายอื่น หากซัพพลายเออร์ภายนอกไม่สามารถเข้าไปอยู่ในชั้นการออกแบบสถาปัตยกรรมรถยนต์ได้ สุดท้ายก็จะถูกนำไปเปรียบเทียบบนตารางราคา

Nidec มีจุดแข็งด้านเทคโนโลยีมอเตอร์ แต่เมื่อเทียบกับผู้ผลิตรถยนต์ที่ควบคุมสถาปัตยกรรมทั้งคัน หรือบริษัทจีนที่มีทั้งแบตเตอรี่ เซมิคอนดักเตอร์กำลัง ซอฟต์แวร์ควบคุม และความสามารถในการรวมระบบรถยนต์ Nidec มีแนวโน้มเสียเปรียบในด้านข้อเสนอระดับระบบ

ผลลัพธ์คือ e-Axle ค่อย ๆ เปลี่ยนจากผลิตภัณฑ์ที่สร้างความแตกต่างด้วยเทคโนโลยี ไปเป็นผลิตภัณฑ์ที่ถูกเปรียบเทียบด้วยราคา

นี่คือโจทย์ที่ผู้ผลิตญี่ปุ่นจำนวนมากเผชิญในยุค EV ในยุครถยนต์เครื่องยนต์สันดาป การผลิตชิ้นส่วนความแม่นยำสูงและความสัมพันธ์ระยะยาวในซัพพลายเชนคือความได้เปรียบของญี่ปุ่น แต่ในยุค EV จำนวนชิ้นส่วนลดลง และอำนาจในการออกแบบรถยนต์ขยับไปสู่ซอฟต์แวร์ แบตเตอรี่ และอิเล็กทรอนิกส์กำลัง ทำให้พื้นที่ทำกำไรของซัพพลายเออร์ชิ้นส่วนลดลง

การหดตัวของธุรกิจ e-Axle ของ Nidec จึงไม่ใช่เพียงความล้มเหลวของบริษัทเดียว แต่เป็นตัวอย่างล่วงหน้าของคำถามที่ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นต้องเผชิญว่า จะรับมือกับสงครามราคา EV และความเร็วของซัพพลายเชนจีนอย่างไร


3. ข้อสงสัยคุณภาพกว่า 1,000 รายการ กระทบความเชื่อมั่นลูกค้า

อีกประเด็นร้ายแรงคือข้อสงสัยเกี่ยวกับการกระทำที่ไม่เหมาะสมด้านคุณภาพ

เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม Nidec เปิดเผยว่าผลิตภัณฑ์บางส่วนของบริษัทในกลุ่มอาจมีการเปลี่ยนแปลงชิ้นส่วน กระบวนการผลิต หรือการออกแบบ โดยไม่ได้รับการยืนยันจากลูกค้า ณ วันที่ 13 พฤษภาคม บริษัทพบข้อสงสัยที่เกี่ยวข้องมากกว่า 1,000 รายการ โดย 96.7% เป็นกรณีเปลี่ยนชิ้นส่วน กระบวนการ หรือการออกแบบโดยไม่ได้รับการยืนยันจากลูกค้า นอกจากนี้ ยังมีกรณีการจัดการข้อมูลการทดสอบและการตรวจสอบอย่างไม่เหมาะสม รวมถึงการระบุสถานที่ผลิตอย่างไม่เหมาะสม

ประเด็นที่ควรจับตาไม่ใช่เพียงคำว่า “การปลอมแปลงข้อมูล” ซึ่งฟังดูรุนแรง แต่แก่นของปัญหาอยู่ที่การเปลี่ยนแปลงกระบวนการโดยไม่ได้รับอนุมัติจากลูกค้า

ในภาคการผลิต การเปลี่ยนชิ้นส่วน แม่พิมพ์ กระบวนการ อุปกรณ์ หรือการออกแบบ ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ ในทางตรงกันข้าม การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมปรับปรุงเพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพ แต่หากเกี่ยวข้องกับข้อกำหนดของลูกค้า โดยปกติจำเป็นต้องรายงานและได้รับการอนุมัติ โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์อุตสาหกรรม ซึ่งให้ความสำคัญสูงกับความปลอดภัย ความทนทาน และความรับผิดชอบด้านการรับประกัน

Nidec ระบุว่า ณ ปัจจุบัน ยังไม่พบกรณีที่ส่งผลกระทบโดยตรงและทันทีต่อฟังก์ชันหรือความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ แต่แก่นของปัญหาไม่ได้อยู่แค่ว่าเกิดอุบัติเหตุด้านความปลอดภัยแล้วหรือไม่ หากผลิตภัณฑ์ถูกผลิตภายใต้เงื่อนไขที่ลูกค้ายังไม่ได้อนุมัติ ปัญหาจะไม่จบแค่ที่ซัพพลายเออร์ ระบบประกันคุณภาพของลูกค้าเองก็อาจได้รับผลกระทบด้วย

จากมุมมองของลูกค้า เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ความผิดพลาดด้านการจัดการภายในของผู้ผลิตชิ้นส่วน ลูกค้าสร้างระบบประกันคุณภาพบนพื้นฐานของสเปก กระบวนการ และวัสดุที่ได้รับอนุมัติแล้ว หากเกิดการเปลี่ยนแปลงโดยไม่ได้รับอนุมัติ พื้นฐานของการรับรอง การทดสอบ การรับประกัน และการตรวจประเมินซัพพลายเออร์ย่อมสั่นคลอน แม้ยังไม่พบผลกระทบด้านความปลอดภัยโดยตรง ต้นทุนด้านความไว้วางใจในธุรกิจ BtoB ก็จะเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

สำหรับผู้ผลิตในไทยที่อยู่ในซัพพลายเชนยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์อุตสาหกรรม กรณีนี้ชี้ให้เห็นว่า การเปลี่ยนวัสดุหรือกระบวนการแม้เพียงเล็กน้อย หากไม่ผ่านการอนุมัติจากลูกค้า ก็อาจกลายเป็นความเสี่ยงด้านความเชื่อมั่นได้ทันที

ข้อสำคัญคือ ข้อสงสัยด้านคุณภาพเหล่านี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ฐานการผลิตใดฐานหนึ่ง ข้อมูลของ Nidec ระบุว่า ในกลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องใช้ไฟฟ้าและยานยนต์ มีหลายธุรกิจที่พบการเปลี่ยนแปลงชิ้นส่วน กระบวนการ และการออกแบบโดยไม่ได้รับการอนุมัติจากลูกค้า ขณะที่ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับ IT ก็มีข้อสงสัยจำนวนหนึ่งเช่นกัน ในทางกลับกัน ยังไม่พบกรณีไม่เหมาะสมในผลิตภัณฑ์ระบบระบายความร้อน AI ระบบอุตสาหกรรม ระบบโครงสร้างพื้นฐาน และเครื่องจักร

ความแตกต่างของการกระจายปัญหานี้มีความสำคัญ หากปัญหากระจุกตัวในธุรกิจเครื่องใช้ไฟฟ้าและยานยนต์ นั่นอาจสะท้อนว่า ธุรกิจที่เผชิญแรงกดดันสูงด้านการผลิตจำนวนมาก ราคา และการลดต้นทุน มีความเสี่ยงเชิงโครงสร้างที่จะให้ความสำคัญกับกำหนดส่งมอบ ต้นทุน และกำไร มากกว่ากระบวนการอนุมัติของลูกค้า


4. บัญชีและคุณภาพ สะท้อนแรงกดดันต่อระบบควบคุมภายใน

การตรวจสอบคุณภาพโดยรวมของ Nidec เริ่มขึ้นในกระบวนการปรับปรุงระบบบริหารภายในหลังปัญหาบัญชี เมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2025 บริษัทตั้งคณะทำงานด้านคุณภาพภายใต้ “คณะกรรมการฟื้นฟู Nidec” และเริ่มดำเนินการตรวจสอบคุณภาพโดยรวมตั้งแต่วันที่ 8 มกราคม 2026

วิธีการตรวจสอบประกอบด้วย การสัมภาษณ์ภายในแต่ละฐานงาน การเปรียบเทียบบันทึกการเปลี่ยนแปลงชิ้นส่วน กระบวนการ และการออกแบบกับประวัติการรายงานต่อลูกค้า รวมถึงการเปิดช่องทางแจ้งเบาะแสสำหรับพนักงานทั้งหมด

กล่าวอีกอย่างหนึ่ง กระบวนการตรวจสอบและปรับปรุงที่เริ่มจากปัญหาบัญชี ได้นำไปสู่การค้นพบปัญหาคุณภาพเพิ่มเติม

Nidec ได้รับรายงานฉบับสุดท้ายจากคณะกรรมการบุคคลที่สามเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2026 และยื่นแผนปรับปรุงฉบับแก้ไขเมื่อวันที่ 27 เมษายน ในรายงานดังกล่าว มีการระบุถึงสาเหตุสำคัญว่าเป็น “แนวคิดยึดราคาหุ้นเป็นศูนย์กลางมากเกินไป เพื่อแสดงการเติบโตอย่างต่อเนื่อง”

รายงานระบุว่า ชิเงโนบุ นากาโมริ (Shigenobu Nagamori) ให้ความสำคัญอย่างมากกับการรักษาและยกระดับราคาหุ้นและมูลค่าตลาดของบริษัท ผู้บริหารบางส่วนมีการติดตามความคืบหน้าและการบรรลุเป้าหมายจากแต่ละหน่วยธุรกิจและบริษัทในเครือญี่ปุ่นอย่างถี่ถ้วน บางครั้งมีการขอรายงานหลายครั้งต่อวัน นอกจากนี้ เป้าหมายกำไรไม่ได้ตั้งอยู่บนความสามารถจริงของแต่ละธุรกิจและสภาพแวดล้อมทางธุรกิจเท่านั้น แต่ยังตั้งจากมุมมองว่า “จากสายตานักลงทุน ผลประกอบการควรอยู่ในระดับใด” ส่งผลให้บางเป้าหมายอาจหลุดจากความเป็นจริงและยากต่อการบรรลุ

จุดนี้มีนัยสำคัญมาก

ปัญหาบัญชีเกิดขึ้นในโลกของตัวเลข ส่วนปัญหาคุณภาพเกิดขึ้นในหน้างานการผลิต แต่ทั้งสองอย่างมักเกิดได้ง่ายในองค์กรที่ “เป้าหมายกดทับความเป็นจริง”

เมื่อเป้าหมายกำไรเกินความสามารถจริงของหน้างาน แรงกดดันด้านการลดต้นทุนก็เพิ่มขึ้น กำหนดส่งมอบก็ต้องรักษาไว้ การรออนุมัติจากลูกค้าต้องใช้เวลา การรายงานการเปลี่ยนแปลงกระบวนการอาจนำไปสู่การทดสอบเพิ่มเติมและต้นทุนอนุมัติที่เพิ่มขึ้น เมื่อแรงกดดันเหล่านี้ทับซ้อนกัน หน้างานอาจเริ่มคิดว่า “ในเชิงรูปแบบอาจมีปัญหา แต่ในทางปฏิบัติคงไม่ส่งผลกระทบ”

แน่นอนว่า ณ ปัจจุบันยังไม่สามารถสรุปได้ว่าปัญหาบัญชีกับปัญหาคุณภาพมีความสัมพันธ์เชิงเหตุและผลโดยตรง Nidec ได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวนจากผู้เชี่ยวชาญภายนอกด้านคุณภาพ และมีแผนตรวจสอบข้อเท็จจริงและสาเหตุให้แล้วเสร็จภายในสิ้นเดือนสิงหาคม

แต่ทั้งสองปัญหาล้วนเกี่ยวข้องกับระบบบริหารภายใน การตั้งเป้าหมาย และวัฒนธรรมการรายงานจากหน้างาน จึงชี้ไปยังคำถามเดียวกันว่า กลุ่มบริษัท Nidec ที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว จะสร้างธรรมาภิบาลที่มีประสิทธิผลได้จริงเพียงใด


5. โมเดลนากาโมริ: ความสำเร็จและผลข้างเคียง

ผู้ที่ทำให้ Nidec เติบโตมาถึงระดับปัจจุบัน คือความสามารถด้านการบริหารของชิเงโนบุ นากาโมริ อย่างไม่ต้องสงสัย

Nidec เริ่มต้นจากมอเตอร์ความแม่นยำขนาดเล็ก ก่อนขยายไปสู่มอเตอร์ HDD มอเตอร์สำหรับเครื่องใช้ไฟฟ้า เชิงพาณิชย์และอุตสาหกรรม ผลิตภัณฑ์ยานยนต์ และเครื่องจักรกล บริษัทเติบโตผ่านการควบรวมกิจการจำนวนมาก และเป็นที่รู้จักจากความสามารถในการผลักดันบริษัทที่เข้าซื้อให้ฟื้นตัวและกลับมาทำกำไรได้ในระยะเวลาอันสั้น จนถูกเรียกว่า “เวทมนตร์ของนากาโมริ”

แก่นของโมเดลนี้คือ ความเร็ว การบริหารเป้าหมายอย่างเข้มข้น จิตสำนึกด้านต้นทุน และการเข้าไปมีบทบาทโดยตรงกับหน้างาน สำหรับองค์กรขนาดใหญ่ที่เคลื่อนไหวช้า แรงกดดันจากผู้ก่อตั้งสามารถผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้ ในช่วงเติบโต นี่คืออาวุธที่ทรงพลังมาก

สำหรับ Nidec โมเดลผู้ก่อตั้งนี้มีความสัมพันธ์แนบแน่นกับความสามารถในการฟื้นฟูกิจการหลังการเข้าซื้อ บริษัทตั้งเป้าปรับปรุงกำไรอย่างเข้มงวดกับกิจการที่เข้าซื้อ และผลักดันให้กลับมามีกำไรในระยะสั้น ความสามารถนี้ได้รับการยอมรับจากตลาดทุนมาเป็นเวลานาน

ปัญหาคือ เมื่อการเข้าซื้อกิจการทำให้บริษัทมีฐานงานต่างประเทศจำนวนมากและธุรกิจหลากหลาย หากนำเพียงความเข้มข้นของการบริหารเป้าหมายแบบเดิมไปใช้กับองค์กรที่ซับซ้อนยิ่งขึ้น หน้างานอาจเริ่มมองหาทางลัดเพื่อให้ตัวเลขบรรลุเป้าหมาย

เมื่อยอดขายของกลุ่มบริษัทเข้าใกล้ระดับหลายล้านล้านเยน และบริษัทมีบริษัทย่อยในต่างประเทศและธุรกิจจำนวนมากขึ้น วิธีบริหารที่เคยได้ผลก็เริ่มแสดงผลข้างเคียง สายตาของผู้ก่อตั้งไม่สามารถครอบคลุมองค์กรทั้งหมดได้ แต่เป้าหมายจากบนลงล่างยังคงอยู่ หน้างานถูกขอให้ทำตัวเลขให้สำเร็จ ขณะที่ระบบธรรมาภิบาล การประกันคุณภาพ และการควบคุมภายในอาจไม่ได้พัฒนาตามทัน ผลลัพธ์คือ ตัวเลขอาจเริ่มเดินนำความสามารถจริงขององค์กร

จุดแข็งของการบริหารแบบผู้ก่อตั้งคือความเร็วในการตัดสินใจ แต่จุดอ่อนคือการพึ่งพาบุคคลมากกว่าระบบ ยิ่งผู้ก่อตั้งแข็งแกร่งมากเท่าไร คนรอบข้างก็ยิ่งตั้งคำถามได้ยากขึ้น และองค์กรก็อาจเปลี่ยนจากการถามว่า “อะไรคือสิ่งที่ถูกต้อง” ไปเป็น “ทำอย่างไรให้ตรงกับความคาดหวังของผู้นำสูงสุด”

การฟื้นตัวของ Nidec ไม่ใช่การปฏิเสธผลงานของชิเงโนบุ นากาโมริ แต่คือการเปลี่ยนเครื่องยนต์การเติบโตที่เขาสร้างขึ้น ให้กลายเป็นระบบที่ไม่เสียการควบคุม แม้ไม่มีการแทรกแซงอย่างเข้มข้นจากผู้ก่อตั้ง


6. ตลาด EV จีนให้บทเรียนซัพพลายเออร์ญี่ปุ่น

การปรับธุรกิจ e-Axle ครั้งนี้เกี่ยวข้องอย่างลึกซึ้งกับการเปลี่ยนแปลงของตลาดจีน

ในอดีต สำหรับซัพพลายเออร์ชิ้นส่วนญี่ปุ่น จีนคือพื้นที่เติบโตขนาดใหญ่ เพียงนำเทคโนโลยีที่สั่งสมในญี่ปุ่นไปใช้กับตลาดจีน และจัดหาชิ้นส่วนให้บริษัทท้องถิ่นหรือบริษัทต่างชาติ ก็มีโอกาสขยายยอดขายได้ นี่คือสมมติฐานพื้นฐานของหลายบริษัท

แต่จีนในยุค EV ไม่ใช่แค่ตลาดขายสินค้าอีกต่อไป จีนคือสนามพัฒนาและผลิตจำนวนมากที่แข่งขันรุนแรงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก และเป็นหนึ่งในสมรภูมิราคาที่รุนแรงที่สุดของโลก ผู้ผลิตรถยนต์จีนเปลี่ยนแบบรถรวดเร็ว และกดดันราคาซัพพลายเออร์อย่างเข้มข้น แม้ซัพพลายเออร์จะยืนยันความได้เปรียบด้านเทคโนโลยี ผู้ผลิตรถยนต์ก็มักมีซัพพลายเออร์ทดแทนหลายรายอยู่ในมือ

ยิ่งไปกว่านั้น ผู้ผลิต EV จีนกำลังเร่งบูรณาการแนวดิ่ง แบตเตอรี่ มอเตอร์ อินเวอร์เตอร์ ซอฟต์แวร์ และระบบควบคุมรถยนต์ ถูกดึงเข้าสู่ระบบของตนเองหรือภายในกลุ่มมากขึ้น พื้นที่ที่เหลือให้ซัพพลายเออร์ภายนอกจึงแคบลง

Nidec เคยพยายามใช้ e-Axle เป็นตั๋วเข้าสู่กระแส EV แต่ก่อนที่ตลาดจะเติบโตเต็มที่ สงครามราคากลับเกิดขึ้นก่อน นี่แตกต่างจากยุครถยนต์เครื่องยนต์สันดาปอย่างมาก ในยุคนั้น การสะสมเทคโนโลยีและความสัมพันธ์ระยะยาวกับซัพพลายเออร์คือกำแพงป้องกันคู่แข่ง แต่ในยุค EV โครงสร้างชิ้นส่วนง่ายขึ้น และความเร็วการแข่งขันสูงขึ้นมาก

การหดตัวของ e-Axle ของ Nidec สะท้อนว่า บริษัทญี่ปุ่นไม่สามารถหวังชนะในตลาด EV จีนด้วย “ขนาด” เพียงอย่างเดียวได้ง่าย ๆ ในอนาคต ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นอาจต้องเน้นฟังก์ชันเฉพาะ วัสดุเฉพาะ การจัดการความร้อน การควบคุมความแม่นยำ และชิ้นส่วนอายุการใช้งานยาว ซึ่งไม่ถูกเปรียบเทียบด้วยราคาเพียงอย่างเดียว

สำหรับฐานการผลิตในอาเซียน บทเรียนคือ การเป็นเพียงฐานผลิตต้นทุนต่ำอาจไม่เพียงพออีกต่อไป ซัพพลายเออร์ต้องมีความสามารถด้านวิศวกรรม กระบวนการคุณภาพ และการควบคุมต้นทุนไปพร้อมกัน


7. ยังมีโอกาสเติบโต แต่ต้องฟื้นความเชื่อมั่นก่อน

อย่างไรก็ตาม Nidec ยังไม่ได้สูญเสียพื้นที่การเติบโตทั้งหมด

ในทางกลับกัน การปรับธุรกิจ e-Axle อาจเป็นโอกาสในการจัดสรรเงินทุนและบุคลากรใหม่ พื้นที่ที่ควรจับตา ได้แก่ ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับศูนย์ข้อมูล AI โมดูลระบายความร้อน มอเตอร์ขนาดใหญ่สำหรับอุตสาหกรรมและโครงสร้างพื้นฐาน ระบบกักเก็บพลังงาน BESS และธุรกิจเครื่องจักรกล

ในผลประกอบการปีงบประมาณสิ้นสุดมีนาคม 2025 Nidec ระบุว่า ในธุรกิจมอเตอร์ความแม่นยำขนาดเล็ก ผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น โมดูลระบายความร้อนด้วยน้ำสำหรับศูนย์ข้อมูล AI มีส่วนช่วยต่อการเติบโตของยอดขาย โดยธุรกิจนี้มีกำไรจากการดำเนินงานเพิ่มขึ้น 55.8% เมื่อเทียบกับปีก่อน อยู่ที่ 58.3 พันล้านเยน

นอกจากนี้ ในกลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องใช้ไฟฟ้า เชิงพาณิชย์ และอุตสาหกรรม ความต้องการเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรองสำหรับศูนย์ข้อมูล ระบบกักเก็บพลังงาน BESS และมอเตอร์ขนาดใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานทางสังคมก็กำลังขยายตัว

พื้นที่เหล่านี้สอดคล้องกับจุดแข็งดั้งเดิมของ Nidec ได้แก่ มอเตอร์ ชิ้นส่วนหมุน ความร้อน การควบคุม ระบบไฟฟ้า และโครงสร้างพื้นฐานอุตสาหกรรม ธุรกิจเหล่านี้มีโอกาสได้รับการประเมินจากเทคโนโลยีสะสมและความน่าเชื่อถือ มากกว่าธุรกิจ e-Axle ที่ถูกผู้ผลิตรถ EV กดราคา

ในศูนย์ข้อมูล AI ปัญหาการใช้ไฟฟ้าและการระบายความร้อนกลายเป็นโจทย์หลัก ระบบระบายความร้อนเซิร์ฟเวอร์ ปั๊ม พัดลม อุปกรณ์รอบระบบไฟฟ้า และแหล่งจ่ายไฟสำรอง ล้วนอยู่ใกล้กับเทคโนโลยีของ Nidec หากบริษัทสามารถขยายสถานะในผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มสูงเหล่านี้ได้ ก็อาจได้รับการประเมินใหม่จากตลาดในฐานะบริษัทที่สนับสนุนโครงสร้างพื้นฐาน AI ด้วยมอเตอร์ ระบบระบายความร้อน และชิ้นส่วนระบบไฟฟ้า

แต่การอยู่ในตลาดเติบโต ไม่ได้หมายความว่ามูลค่าบริษัทจะเพิ่มขึ้นโดยอัตโนมัติ สิ่งที่ Nidec ต้องการในตอนนี้ไม่ใช่แค่การนำเสนอธีมการเติบโตใหม่ แต่คือการฟื้นความเชื่อมั่นจากภายนอกต่อทั้งตัวเลขทางการเงินและการเปิดเผยข้อมูลด้านคุณภาพ

ก่อนที่ตลาดจะเชื่อในเรื่องเล่าการเติบโตครั้งใหม่ Nidec ต้องคลี่คลายข้อสงสัยด้านธรรมาภิบาลให้ได้ก่อน


8. ตลาดหุ้นไม่ได้มองแค่กำไรระยะสั้น

หลังข้อสงสัยด้านคุณภาพถูกเปิดเผย หุ้น Nidec เผชิญแรงกดดันอย่างชัดเจน ปฏิกิริยาของตลาดไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะจำนวน “มากกว่า 1,000 รายการ” แต่เป็นเพราะปัจจัยลบหลายอย่างเกิดขึ้นใกล้กัน ทั้งปัญหาบัญชี การเลื่อนประกาศผลประกอบการ ปัญหาคุณภาพ และการปรับธุรกิจ e-Axle

สิ่งที่หนักเป็นพิเศษคือการถูกตลาดหลักทรัพย์โตเกียวกำหนดให้เป็นหลักทรัพย์ที่ต้องระวังเป็นพิเศษ จากปัญหาบัญชีในปี 2025 Nidec ถูกกำหนดสถานะดังกล่าวในเดือนตุลาคม 2025 และบริษัทถูกกำหนดให้ต้องปรับปรุงระบบบริหารภายใน ตลาดกำลังจับตาความคืบหน้าของการปรับปรุงอย่างใกล้ชิด

ในเวลานี้ สิ่งที่ตลาดมองไม่ใช่กำไรระยะสั้น แต่เป็นคำถามพื้นฐานด้านความเชื่อมั่น

ตัวเลขของบริษัทนี้ยังเชื่อได้หรือไม่

การเปิดเผยข้อมูลด้านคุณภาพยังเชื่อได้หรือไม่

ฝ่ายบริหารเข้าใจและควบคุมหน้างานได้จริงหรือไม่

ในภาคการผลิต งบการเงินและการประกันคุณภาพอาจดูเหมือนเป็นคนละเรื่อง แต่สำหรับนักลงทุน ทั้งสองอย่างคือประเด็นการควบคุมภายใน หากตัวเลขทางบัญชีไม่น่าเชื่อถือ และระบบจัดการการเปลี่ยนแปลงด้านคุณภาพก็มีข้อสงสัย พื้นฐานการประเมินมูลค่าบริษัทก็ย่อมสั่นคลอน

ดังนั้น หาก Nidec ต้องการฟื้นความเชื่อมั่นของตลาด การพูดว่า “ได้จัดทำมาตรการป้องกันการเกิดซ้ำแล้ว” ยังไม่เพียงพอ สิ่งที่ต้องสร้างใหม่คือระบบทั้งหมด ตั้งแต่การตั้งเป้าหมาย การจัดทำง���ประมาณ การอนุมัติด้านคุณภาพ การตรวจสอบภายใน ช่องทางแจ้งเบาะแส การบูรณาการหลังการควบรวมกิจการ ไปจนถึงการตัดสินใจถอนตัวจากธุรกิจ


9. สามประเด็นที่ต้องจับตา

การฟื้นตัวของ Nidec มีสามประเด็นสำคัญที่ต้องจับตา

ประเด็นแรก คือขอบเขตการสอบสวนด้านคุณภาพจะขยายไปถึงจุดใด บริษัทได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวนจากผู้เชี่ยวชาญภายนอก และตั้งเป้าสรุปผลภายในสิ้นเดือนสิงหาคม คณะกรรมการประกอบด้วยทนายความภายนอก 3 คน ทำหน้าที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง วิเคราะห์สาเหตุ และเสนอแนวทางป้องกันการเกิดซ้ำ

คำถามคือ เรื่องนี้จะหยุดอยู่ที่ “การเปลี่ยนแปลงกระบวนการโดยไม่ได้รับอนุมัติจากลูกค้า” หรือจะขยายไปถึงข้อมูลการตรวจสอบ การรับรอง การอนุมัติการผลิตจำนวนมาก และการจัดการคุณภาพของฐานงานต่างประเทศ หากกระทบความสัมพันธ์กับลูกค้าในอุตสาหกรรมยานยนต์ ผลกระทบต่อยอดขายก็อาจหลีกเลี่ยงได้ยาก

ประเด็นที่สอง คือผลกระทบทางการเงินจากการปรับธุรกิจ e-Axle การยุติกิจการร่วมค้า การจัดการอุปกรณ์ การปรับสัญญา การจัดสรรบุคลากรใหม่ และการบันทึกด้อยค่า จะส่งผลต่อผลประกอบการในอนาคตมากเพียงใด Nidec ยังอยู่ระหว่างการแก้ไขงบการเงินย้อนหลังและจัดทำงบปีงบประมาณสิ้นสุดมีนาคม 2026 ความไม่แน่นอนสำหรับนักลงทุนจึงยังสูง

ประเด็นที่สาม คือการนำเสนอเรื่องเล่าการเติบโตใหม่ Nidec จำเป็นต้องเปลี่ยนจากบริษัทที่เติบโตด้วย EV ไปสู่บริษัทที่เติบโตด้วย AI โครงสร้างพื้นฐานอุตสาหกรรม และมอเตอร์ที่ทำกำไรสูง แต่เรื่องเล่าใหม่นี้จะได้รับการยอมรับได้ ก็ต่อเมื่อความเชื่อมั่นด้านบัญชีและคุณภาพได้รับการฟื้นฟู


10. แก่นของการฟื้นฟู คือการรู้ว่า “ควรหยุดอะไร”

ในการฟื้นฟูกิจการ สิ่งที่กำหนดอนาคตไม่ใช่แค่ว่า “จะขยายอะไร” แต่คือ “จะหยุดอะไร”

ที่ผ่านมา Nidec ได้รับการประเมินสูงจากตลาด เพราะใช้การควบรวมกิจการขยายธุรกิจและเข้าสู่พื้นที่เติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ในอนาคต แนวทาง “ทุกอย่างต้องเอาให้ได้” จะยากขึ้นเรื่อย ๆ ธุรกิจอย่าง e-Axle แม้มีขนาดตลาดใหญ่ แต่หากทำกำไรได้ยาก บริษัทก็จำเป็นต้องถอยอย่างเด็ดขาด แทนที่จะเข้าไปติดอยู่ในสงครามราคาของชิ้นส่วนผลิตจำนวนมาก บริษัทควรมุ่งเน้นไปยังธุรกิจที่สามารถรักษากำไรได้ด้วยเทคโนโลยีและความไว้วางใจจากลูกค้า

ในขณะเดียวกัน Nidec ต้องหยุดตั้งเป้ากำไรที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง

ไม่ใช่การหยุดเติบโตสูง

แต่คือการหยุดทำเหมือนว่าสามารถเติบโตสูงได้ ทั้งที่พื้นฐานจริงรองรับไม่พอ

นี่อาจเป็นการปฏิรูปที่ยากที่สุดสำหรับ Nidec เพราะวัฒนธรรมองค์กรของบริษัทให้คุณค่ากับความท้าทาย การเติบโต การบรรลุเป้าหมาย และความเร็วมาโดยตลอด

แต่สำหรับบริษัทระดับโลกในอีก 50 ปีข้างหน้า จิตวิญญาณแห่งความท้าทายเพียงอย่างเดียวไม่พอ บริษัทต้องมีองค์กรที่ตั้งคำถามได้ มีระบบที่ทำให้หน้างานกล้าพูดว่า “ทำไม่ได้” มีวัฒนธรรมคุณภาพที่ไม่ข้ามขั้นตอนอนุมัติจากลูกค้า และมีการบริหารเป้าหมายกำไรที่ตั้งอยู่บนความเป็นจริง


บทสรุป: จาก “บริษัทที่แข็งแกร่ง” สู่ “บริษัทที่น่าเชื่อถือ”

ช่วงสองสัปดาห์ที่ผ่านมา สำหรับ Nidec คือช่วงเวลาที่อดีตและอนาคตปะทะกัน

การปรับลดบทบาทธุรกิจ e-Axle หมายถึงการสะสางยุทธศาสตร์ที่เคยเดิมพันกับตลาดเติบโต ข้อสงสัยด้านคุณภาพกว่า 1,000 รายการ เผยให้เห็นช่องว่างระหว่างหน้างานกับระบบธรรมาภิบาล ส่วนปัญหาบัญชีและการเลื่อนประกาศผลประกอบการ ก็สั่นคลอนความเชื่อมั่นของตลาดทุนต่อบริษัท

แต่นี่ไม่ใช่เพียงวิกฤติ อาจเป็นโอกาสที่ Nidec จะหลุดพ้นจากการบริหารแบบผู้ก่อตั้ง และเปลี่ยนผ่านไปสู่บริษัทระดับโลกที่ขับเคลื่อนด้วยระบบ

Nidec ยังมีฐานเทคโนโลยีด้านมอเตอร์ ระบบระบายความร้อน ระบบไฟฟ้า โครงสร้างพื้นฐานอุตสาหกรรม และเครื่องจักรกล ตลาดศูนย์ข้อมูล AI และการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานทางสังคมก็ยังเป็นพื้นที่เติบโตใหม่ ปัญหาไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยี แต่อยู่ที่ว่า ภายนอกยังสามารถเชื่อตัวเลขและการเปิดเผยข้อมูลด้านคุณภาพของบริษัทได้หรือไม่

ที่ผ่านมา Nidec เป็น “บริษัทที่แข็งแกร่ง”

จากนี้ คำถามที่แท้จริงคือ บริษัทจะสามารถเป็น “บริษัทที่น่าเชื่อถือ” ได้หรือไม่

หาก Nidec สามารถรักษาความแข็งแกร่งด้านการลงมือทำ พร้อมสร้างกลไกที่ตลาดและลูกค้าเชื่อถือได้ การฟื้นตัวครั้งนี้ก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของ Nidec ยุคใหม่ได้。

ผู้สนับสนุน

เชื่อมโยงอุตสาหกรรมญี่ปุ่น
ดูผู้สนับสนุนทั้งหมด ↗